Gedrag & Ethologie Β· VWO Biologie
πŸ’‘ Voorbeelden ✏️ Oefenvragen

Nikolaas Tinbergen formuleerde vier complementaire vragen die samen een volledig begrip geven van elk diergedrag: oorzaak, ontogenie, functie en evolutie.

De vier vragen zijn complementair β€” elk geeft een andere invalshoek op hetzelfde gedrag. Klik een vraag voor toelichting.

Toepassing: zang van de merel

Tinbergen-vraagAntwoord
1. OorzaakStijgend testosteron β†’ zangcentra actief β†’ syrinx produceert geluid
2. OntogenieBasispatroon aangeboren; fijnstructuur geleerd van vader in gevoelige periode
3. FunctieTerritoriumafbakening + aantrekken van vrouwtjes (balts)
4. EvolutieVerwante soorten (lijsters, vliegenvangers) tonen vergelijkbare patronen β†’ gedeelde oorsprong

Toepassing: vogeltrek

Tinbergen-vraagAntwoord
1. OorzaakKortere daglengte β†’ melatonine β†’ hormoonveranderingen β†’ Zugunruhe
2. OntogenieTrekrichting aangeboren; jonge vogels trekken al bij eerste migratie zonder ouders
3. FunctieOntvluchten winterkou + voedseltekort β†’ hogere overlevingskans
4. EvolutieNaaste verwante soorten met vergelijkbare routes β†’ geleidelijke evolutie van trekgedrag

Welke van de vier Tinbergen-vragen wordt beantwoord? Klik de juiste vraag.